Kampanyalı konut tablosunda üç kalem sık sık aynı satırda durur: peşinat, ara ödeme ve taksit. Bunlar aynı paranın üç adı değildir. Peşinat, sözleşmenin başında ödediğiniz bölümdür. Ara ödeme, teslimden önce belirli aylarda istenen ek tutardır. Taksit ise kalan bakiyenin aylara bölünmüş halidir. Üçünü toplamazsanız “aylık şu kadar” cümlesi, evin size maliyetini söylemez.
Karşılaştırmaya başlamadan önce her ilan için aynı soruyu sorun: bu tablo hangi daire tipine ait? 1+1 için yazılmış bir taksit, 3+1 kararınızda kullanılamaz. Tip belli değilse o tabloyu kenara alın ve kampanyalar listesinden tipi yazılı olan kayda geçin. Aynı tipte iki tablo yoksa karşılaştırma değil, tahmin yapıyorsunuz.
Peşinatı yalnız yüzdeyle bırakmayın
Yüzde, tutarı söylemez. Yüz 20 peşinat, fiyatın beşte biridir; fiyatın hangi listeye ait olduğu yazmıyorsa yüzde havada kalır. Peşinatın kampanya fiyatı üzerinden mi, liste fiyatı üzerinden mi hesaplandığını ayırın. Bir de peşinatın ne zaman istendiğine bakın. İmza günü mü, belirli bir ay mı, teslimden hemen önce mi. Tarih yoksa ödeme planı tamamlanmış sayılmaz.
Peşinatı düşük gösteren bir kampanya, ara ödemeyi büyütmüş olabilir. Bu bir kandırmaca olmak zorunda değildir; nakit akışını öne veya ortaya alma biçimidir. Sizin için anlamı, elinizdeki birikimin hangi ayda biteceğidir. Birikiminizi yalnız ilk aya göre planlıyorsanız ara ödeme sizi şaşırtır.
Ara ödeme takvimi
Ara ödeme “belirli dönemlerde” diye geçiyorsa dönemlerin ayını isteyin. İki ara ödeme ile altı ara ödeme aynı cümlede “ara ödemeli” diye anılabilir. Adet ve tutar yazılmadan kampanyalar eşitlenemez. Ara ödemenin teslimden sonra devam edip etmediğini de ayırın. Teslimden sonra süren ödeme, aslında taksidin başka adıdır.
Ara ödemeyi taksit sanmak, aylık bütçeyi düşük hesaplatır. Evinizi buna göre seçerseniz, teslim yaklaşırken nakit ararsınız. Bu yüzden tabloyu üç sütun halinde yeniden yazın: bugün, teslimden önce, teslimden sonra. Hangi sütunun boş kaldığını görün. Boş sütun, ilanın eksik olduğu yerdir.
Taksit süresini aynı birime çevirin
36 ay ile 60 ay yan yana durduğunda düşük görünen taksit, daha uzun süre anlamına gelebilir. Süreyi eşitlemeden “hangisi ucuz” demeyin. Toplam ödeme, aylık tutar çarpı ay sayısı artı peşinat artı ara ödemelerdir. Bu toplamı ilanda hazır bulamazsınız; sizin çıkarmanız gerekir. Çıkaramadığınız satırı kısa listeye almayın.
Konut kredisi ile geliştirici taksidi de ayrı kapılardır. Biri bankanın faiz ve vade koşuluna, diğeri projenin kendi planına bağlıdır. İkisini aynı aylık rakam sanmayın. Ayrıntıyı konut kredisi ile kampanyalı ödeme planı yazısında yan yana koyduk. Hesap araçlarına geçmek için finansal araçlar sayfası duruyor. Araç, ilandaki eksik tarihi tamamlamaz; elinizdeki sayıları düzenlemenizi sağlar.
Kampanya bitince tablo da biter
Peşinat oranı kampanyayla birlikte değişebilir. Süresi yazmayan tabloda, yarın aynı oranı göreceğinizin garantisi yoktur. Tarihi not edin. Tarih geçtikten sonra aynı proje kartına yeniden girin; rakam duruyorsa koşul sürmüş olabilir, kalkmışsa yeni tabloyu baştan yazın. Eski ekran görüntüsü ile yeni kartı karıştırmayın.
- Daire tipi yazılı mı?
- Peşinat tutar mı, yalnız yüzde mi?
- Ara ödeme adedi ve ayları var mı?
- Taksit kaç ay?
- Toplam, üç kalemin eklenmesiyle bulunuyor mu?
Listeyi nereye taşıyacaksınız
Tablosu tamam olan kayıtları proje listesinde konumla eşleştirin. Fiyatı uygun görünüp ulaşımı size ağır gelen bir daire, tabloda ucuz kalmaya devam eder. Şehir seçimini daraltmak için İstanbul, Ankara ve İzmir rehberlerine geçin. İlan okumanın ilk adımı ise hâlâ kampanyalı ilanı satır satır okuma yazısıdır.
Her tabloyu kaydettikten sonra bir cümle yazın: bu evde bugün ne ödüyorum, teslimden önce ne ödüyorum, sonra ayda ne ödüyorum. Cümleyi kuramıyorsanız ilan eksiktir. Eksik ilanı “uygun göründü” diye yıldızlamayın. Yarın aynı sayfaya döndüğünüzde neye baktığınızı hatırlamanız, yeni bir aramadan daha değerlidir.