Türkiye genelinde belediyeler tarafından verilen 2025 yılı yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi verileri, konut üretiminde yeniden bir hareketlenmeye işaret ediyor. TÜİK verilerine göre 2025’te toplam 1 milyon 111 bin 852 daire için inşaat ruhsatı düzenlenirken, 673 bin 575 daire için yapı kullanma izin belgesi (iskan) verildi.
Bir önceki yıla kıyasla ruhsat verilen bina sayısı yüzde 14,5, daire sayısı yüzde 30,2 ve toplam yüzölçümü yüzde 18,2 artış gösterdi. Verileri değerlendiren EVA Gayrimenkul Değerleme Genel Müdür Yardımcısı Özhan Yurtseven, ruhsat ile iskan verilerinin aynı yıl içinde bire bir karşılaştırılmasının sağlıklı olmayacağını vurguladı.
Yurtseven’e göre yapı ruhsatı, alındıktan sonra iki yıl içinde inşaata başlanması şartıyla 5 yıl geçerli. İnşaata hemen başlansa bile projenin aynı yıl tamamlanıp iskan alması mümkün olmuyor; süreçler daha uzun zamana yayılıyor.
5, 10, 15 YILLIK TABLO Verilere uzun dönemli bakıldığında şu tablo ortaya çıkıyor: Son 5 yılda (2021–2025) yaklaşık 4,35 milyon daire için yapı ruhsatı, 3,13 milyon daire için yapı kullanma izin belgesi verildi.
Bu dönemde ruhsat alan konutların yaklaşık %28’i iskan almadı. Son 10 yılda (2016–2025) yaklaşık 8,36 milyon daire ruhsat alırken, 7 milyon daire iskan aldı. Bu dönemde ruhsat alanların %16,3’ü yapı kullanım belgesi almadı.
Son 15 yılda (2011–2025) ise yaklaşık 12,58 milyon daireye ruhsat, 10,36 milyon daireye iskan verildi. Bu dönemde ruhsat alan konutların %17,6’sı iskan almadı. Yurtseven, yıllar içinde ruhsat sayılarında dalgalanmalar yaşansa da yapı kullanma izin belgesi sayılarının görece daha sınırlı bir bantta seyrettiğine dikkat çekerek, “Bu durum, sektörün üretim kapasitesi ya da belediyelerde iskan sürecinde bekleyen projeler olup olmadığı sorusunu gündeme getiriyor.
Ancak bu konuda doğrudan erişilebilen detaylı bir istatistik bulunmuyor” değerlendirmesinde bulundu. 2023'TEN İTİBAREN TOPARLANMA 1 Ekim 2017’deki imar düzenlemesi öncesinde ruhsat sayılarında rekor seviyeler görülürken, sonrasında belirgin bir düşüş yaşandı.
2017’de yaklaşık 1,4 milyon daire için ruhsat alınmışken bu sayı 2020’de 563 bin seviyesine kadar geriledi. 2023’ten itibaren yeniden yükselişe geçen ruhsat sayısı, 2025 sonunda tekrar 1,1 milyonun üzerine çıktı.
Bu tablo, son yıllarda yaşanan arz daralmasının kademeli olarak hafiflemeye başladığına işaret ediyor. EN ÇOK RUHSAT İSTANBUL'DA 2025 yılında Türkiye genelinde 163 bin 854 bina için yapı ruhsatı düzenlendi.
Daire bazında en yüksek sayı 161 bin 435 adet ile İstanbul’da gerçekleşti. İstanbul’u: Ankara: 72 bin 269 daire Hatay: 68 bin 351 daire Kahramanmaraş: 49 bin 189 daire Malatya: 42 bin 474 daire İzmir: 39 bin 430 daire ile takip etti.
Özellikle deprem bölgesindeki illerde ruhsat sayılarında dikkat çekici artış gözlendi. TÜİK’in yayımladığı İnşaat Maliyet Endeksi verilerine göre, 2025 yılı Aralık ayında maliyetler bir önceki yılın aynı ayına göre %24,50 arttı.
Enerji, çimento, çelik, demir ve bakır gibi temel girdilerdeki fiyat artışları ile döviz kurundaki yükselişler üretim maliyetlerini yukarı taşıdı. Yurtseven’e göre maliyet baskısı, son yıllardaki üretim yavaşlamasının ve arz daralmasının temel nedenlerinden biri.
2025'TE KAÇ KONUT SATILDI? TÜİK’in güncellenen verilerine göre 2025 yılında Türkiye genelinde toplam 1 milyon 760 bin 292 konut satışı gerçekleşti. Aynı yıl yaklaşık 1,11 milyon konut için ruhsat düzenlenirken, toplam ruhsat alan konut alanı yaklaşık 213 milyon metrekare oldu.
Genel tablo, 2017 sonrası yaşanan üretim daralmasının ardından ruhsat tarafında yeniden bir ivme yakalandığını; ancak maliyet baskısı ve iskan süreçlerindeki dinamiklerin sektörün üretim kapasitesi üzerinde belirleyici olmaya devam ettiğini gösteriyor.