Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan “Arazi Kullanım Planlaması Uygulama Yönetmeliği”, 4 Nisan 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Konu ile ilgili olarak paylaşılan detaylara göre söz konusu yeni düzenleme, Türkiye genelinde toprak ve arazi kullanımının bilimsel esaslara göre planlanmasını ve tarım arazilerinin korunmasını amaçlıyor.
Yönetmelik kapsamında; toprak etütleri, haritalama ve sınıflandırma çalışmaları sistematik hale getirilecek. Tarımsal üretim gücü yüksek alanların ve erozyon riski taşıyan bölgelerin belirlenmesi sağlanırken, bu verilere dayalı plan ve projeler hazırlanacak.
Ayrıca planlama sürecinde görev ve yetkilerin netleştirilmesiyle daha şeffaf bir yapı oluşturulacak. ARAZİ KULLANIM PLANI ZORUNLU HALE GELİYOR Yeni düzenlemeyle birlikte Arazi Kullanım Planları (AKUP) temel referans haline geliyor.
1/25. 000 ve/veya 1/5. 000 ölçekli hazırlanacak bu planlar; veri toplama, analiz, planlama ve onay süreçlerinden geçecek. Denetim il müdürlükleri ve Bakanlık tarafından yapılırken, nihai onay yine Bakanlık tarafından verilecek.
Yönetmelik, tarım arazilerinin farklı amaçlarla kullanımına sıkı kurallar getiriyor. Buna göre: Öncelikle mevcut planlı alanlardaki uygun boş alanlar değerlendirilecek Yetersiz kalması durumunda tarım dışı alanlara yönelinecek Son aşamada ise yalnızca düşük verimli (marjinal) tarım arazileri alternatif olarak değerlendirilebilecek Bu sistemle verimli tarım arazilerinin korunması hedefleniyor.
AMAÇ DIŞI KULLANIMA SIKI DENETİM Yeni düzenleme, tarım arazilerinin kanunda belirtilen istisnalar dışında planlanan kullanım amacı dışına çıkarılamayacağını açıkça hükme bağlıyor.
Tüm izin süreçlerinde AKUP kararlarına uyulması zorunlu olacak. Tarımsal üretim açısından kritik öneme sahip ovalar, gerekli değerlendirmelerin ardından Cumhurbaşkanı kararıyla “büyük ova koruma alanı” ilan edilebilecek.
Aynı şekilde erozyon riski taşıyan bölgeler de özel koruma kapsamına alınabilecek. Yönetmelikle birlikte Türkiye genelindeki tarım arazileri; köyden ülke geneline kadar tüm ölçeklerde kayıt altına alınarak merkezi bir veri tabanında toplanacak.
Bu sistem sayesinde hem planlama süreçleri hızlanacak hem de mükerrer çalışmaların önüne geçilecek. Belirlenen planlara aykırı kullanım durumlarında, 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu kapsamında yaptırımlar uygulanacak.
Yeni yönetmelikle birlikte Türkiye’de arazi kullanımında daha planlı, sürdürülebilir ve korumacı bir dönemin başlaması hedefleniyor.