Modern şehircilik anlayışının temel taşlarından biri olan parselasyon, bir kentin düzenli büyümesi, altyapı hizmetlerinin sağlıklı ulaştırılması ve mülkiyet haklarının korunması açısından hayati bir rol oynuyor.
Çoğu zaman sadece teknik bir terim olarak algılansa da parselasyon, aslında bir arazinin "ham" halden "yaşanabilir bir mülk" haline dönüşme serüvenini temsil ediyor.
En basit tanımıyla parselasyon; imar planlarına uygun olarak, büyük arazi parçalarının (kadastro parsellerinin) daha küçük, yapılaşmaya uygun ve üzerinde mülkiyet hakkı tesis edilebilir imar parsellerine bölünmesi işlemidir.
Bu süreç, sadece bir araziyi parçalara ayırmak değildir; aynı zamanda o arazinin kamu yararına uygun şekilde düzenlenmesidir. Süreç genellikle belediyeler veya valilikler tarafından yürütülen İmar Kanunu’nun 18.
maddesi uygulamalarıyla (şuyulandırma) başlar. Bu aşamada, ham araziden yol, park, okul, cami ve hastane gibi kamusal alanlar için belirli bir oranda (Düzenleme Ortaklık Payı - DOP) kesinti yapılır.
Geriye kalan net alan ise hak sahiplerine, imar planındaki fonksiyonuna (konut, ticari, sanayi vb. ) uygun olarak yeni parseller şeklinde dağıtılır. NEDEN PARSELASYON YAPILIR? Parselasyonun temel amacı, plansız kentleşmenin (gecekondu ve çarpık yapılaşma) önüne geçmektir.
Parselasyonu tamamlanmamış bir bölgede inşaat ruhsatı almak mümkün değildir. Bu işlem sayesinde: Ulaşım ve Altyapı Çözülür: Her parselin yola cephesi olması sağlanır.
Elektrik, su, doğalgaz ve kanalizasyon gibi hizmetlerin her haneye ulaşması garanti altına alınır. Mülkiyet Sorunları Giderilir: Kadastro kayıtlarındaki karmaşık hisseli yapılar, müstakil veya düzenli hisseli imar parsellerine dönüştürülerek hukuki netlik sağlanır.
Sosyal Donatı Alanları Oluşturulur: Şehrin nefes alacağı parklar, çocuk oyun alanları ve kamu binaları için gerekli yerler bu aşamada ayrılır. Ekonomik Değer Artışı: Parselasyonu tamamlanmış, "imar tapusu" almış bir arazi, ham araziye oranla çok daha yüksek bir ekonomik değere ve yatırım potansiyeline sahip olur.