Çalışmalarına hız kesmeden devam eden Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan ve imar planı değişiklikleriyle taşınmazların değer kazanması halinde ortaya çıkan artışın kamuya aktarılmasını düzenleyen “İmar Planı Değişikliğine Dair Değer Artış Payı Uygulama Yönetmeliği” Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Konu ile ilgili olarak verilen detaylara göre böylece, daha önce 7534 sayılı Kanun ile getirilen düzenleme doğrultusunda, imar planı değişikliği sonucu değeri yükselen taşınmazlardan “değer artış payı” alınması zorunlu hale gelmiş oldu.
Yeni yönetmeliğe göre, imar planı değişikliği nedeniyle taşınmazın arsa değerinde meydana gelen artışın yüzde 90’ı kamuya aktarılacak. Düzenlemenin temel hedefi; şehirlerin plansız, parçacıl ve rant odaklı büyümesini engellemek, keyfi imar değişikliklerinin önüne geçmek ve oluşan değerden kamunun hak ettiği payı almasını sağlamak olarak açıklandı.
Değer artış payı yalnızca arsadaki değer artışını kapsayacak; yapı üzerindeki değer artışları bu hesaplamaya dahil edilmeyecek. Mülk sahiplerine ödeme sürecinde kolaylık sağlanması amacıyla farklı seçenekler de getirildi.
Buna göre: -Değer artış payını peşin ödemeyi tercih edenler için yüzde 10 indirim uygulanacak, -İsteyen mülk sahipleri ise taksitli ödeme imkanından yararlanabilecek.
Söz konusu yönetmelik, uzun süredir çözüm bekleyen bir soruna da yeni bir mekanizma getiriyor. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun ek 1. maddesi kapsamına giren; özel mülkiyette olup geçmişte resmi kurum, idari tesis, okul, sağlık tesisi gibi kamu hizmet alanı olarak planlandığı halde bir türlü kamulaştırılamayan taşınmazlar için yeni bir yol açıldı.
Eğer ilgili kamu kurumları söz konusu alanlara artık ihtiyaç duymuyorsa ve ilgili idare de onay verirse, bu taşınmazlarda plan değişikliği yapılabilecek. Böylece: -Mülkiyet üzerindeki yıllardır süren kısıtlamalar kaldırılabilecek, -Vatandaşların mağduriyetleri azaltılacak, -Kamu ile mülk sahipleri arasındaki uyuşmazlıkların dava sürecine taşınmadan çözülebilmesi mümkün olacak.
Bakanlık, bu düzenleme ile hem şehirlerin daha planlı ve kontrollü gelişmesini hem de imar planı değişikliklerinden doğan değer artışından kamunun pay alarak toplumsal faydanın artırılmasını hedeflediklerini vurguluyor.
Bu çerçevede, imar değişikliklerinden kaynaklanan rantın önemli bir bölümünün kamusal hizmetlere geri dönmesi amaçlanıyor. .